Kịp thời ban hành các giải pháp để giữ mạch vận tải biển trước căng thẳng Trung Đông
Căng thẳng tại Trung Đông đang trở thành phép thử lớn đối với chuỗi cung ứng toàn cầu khi làm gia tăng mạnh chi phí vận tải biển, kéo dài thời gian giao hàng và đe dọa hoạt động xuất nhập khẩu của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, việc cơ quan quản lý nhanh chóng ban hành các giải pháp hỗ trợ cùng sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp vận tải biển được xem là yếu tố quan trọng nhằm duy trì dòng chảy logistics và giảm thiểu tác động tiêu cực đến nền kinh tế.
Căng thẳng Trung Đông làm chi phí vận tải biển tăng mạnh
Trong những tháng đầu năm 2026, các diễn biến địa chính trị tại Biển Đỏ và eo biển Hormuz đã khiến nhiều tuyến hàng hải quốc tế bị gián đoạn.
Giá nhiên liệu hàng hải tăng mạnh chỉ trong thời gian ngắn:
- Dầu FO tăng từ 550 USD/tấn lên khoảng 1.100 USD/tấn
- Dầu DO tăng từ 750 USD/tấn lên gần 2.000 USD/tấn
Mức tăng từ 100% đến 120% đã tạo áp lực lớn lên ngành vận tải biển toàn cầu.
Theo các chuyên gia logistics, nhiên liệu hiện chiếm khoảng 30% đến 40% tổng chi phí vận tải biển, khiến giá cước container và tàu hàng rời đồng loạt leo thang.
Cụ thể:
- Giá vận tải container tăng từ 17% đến 25%
- Cước tàu hàng rời tăng từ 30% đến 45% tùy tuyến vận chuyển
Nhiều hãng tàu phải chuyển hướng để tránh khu vực nguy hiểm
Trước rủi ro an ninh tại Trung Đông, nhiều hãng tàu lớn đã buộc phải thay đổi hành trình nhằm đảm bảo an toàn cho tàu và thủy thủ đoàn.
Các tuyến vận tải đi qua Biển Đỏ và eo biển Hormuz hiện được chuyển hướng vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi).
Việc thay đổi lộ trình khiến:
- Thời gian vận chuyển kéo dài thêm 10 đến 14 ngày
- Tiêu hao nhiên liệu tăng 30% đến 40% mỗi chuyến
- Chi phí khai thác tàu tăng thêm 20% đến 30%
Ngoài ra, hiệu suất quay vòng tàu giảm mạnh cũng gây ra tình trạng thiếu container cục bộ tại nhiều khu vực.
Hàng loạt phụ phí mới được các hãng tàu áp dụng
Trước áp lực chi phí tăng cao, nhiều hãng tàu quốc tế đã áp dụng thêm các khoản phụ phí mới.
Maersk triển khai phụ phí nhiên liệu khẩn cấp:
- 1.800 USD/TEU đối với hàng khô
- 3.800 USD/TEU với hàng lạnh và hàng nguy hiểm
Trong khi đó:
- MSC thu thêm từ 122 USD đến 184 USD/TEU
- CMA CGM áp dụng phụ phí nhiên liệu từ 150 USD đến 180 USD/TEU
- Phụ phí tắc nghẽn cảng tăng lên tới 600 USD/container
Việc gia tăng phụ phí đang tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu.
Hoạt động cảng biển Việt Nam chịu ảnh hưởng rõ rệt
Tại Việt Nam, tác động từ căng thẳng Trung Đông đã bắt đầu phản ánh qua hoạt động khai thác cảng biển.
Tại Hải Phòng, sản lượng hàng lỏng thông qua cảng trong tháng 3/2026 ghi nhận xu hướng sụt giảm do:
- Nguồn cung bị gián đoạn
- Giá hàng hóa tăng mạnh
- Chi phí vận tải leo thang
Một số hãng tàu cũng đã:
- Tạm dừng nhận hàng đi Trung Đông
- Áp dụng thêm phụ phí vận tải
- Điều chỉnh lịch trình khai thác tàu
Điều này khiến nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu gặp khó khăn trong việc duy trì kế hoạch giao hàng.
Việt Nam triển khai giải pháp ổn định thị trường vận tải biển
Trước những biến động của thị trường logistics quốc tế, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đã nhanh chóng triển khai các biện pháp quản lý nhằm ổn định hoạt động vận tải biển.
Cơ quan quản lý yêu cầu:
- Các hãng tàu không lợi dụng tình hình để tăng giá bất hợp lý
- Doanh nghiệp logistics minh bạch phụ phí vận tải
- Cảng biển tối ưu hóa điều phối tàu
- Đơn vị hoa tiêu và cung ứng nhiên liệu tiết giảm chi phí vận hành
Bên cạnh đó, hệ thống Cảng vụ hàng hải cũng được giao nhiệm vụ tăng cường giám sát việc niêm yết giá dịch vụ và xử lý nghiêm các hành vi trục lợi gây ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng.
Giữ ổn định chuỗi logistics là nhiệm vụ quan trọng
Theo các chuyên gia hàng hải, trong bối cảnh thị trường vận tải biển toàn cầu biến động mạnh, việc duy trì sự phối hợp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp là yếu tố then chốt.
Ngoài các giải pháp kiểm soát giá và phụ phí, Việt Nam cũng cần:
- Chủ động đa dạng hóa tuyến vận tải
- Nâng cao năng lực đội tàu trong nước
- Tăng khả năng tự chủ logistics quốc gia
- Hỗ trợ doanh nghiệp giảm áp lực chi phí
Việc ban hành kịp thời các chính sách hỗ trợ được kỳ vọng sẽ giúp ngành hàng hải Việt Nam giảm thiểu tác động từ căng thẳng Trung Đông, duy trì hoạt động xuất nhập khẩu và bảo đảm ổn định chuỗi cung ứng quốc tế.
